Studying Daniel Chapter 9 in the Greek.

One of my goals this year has been going through the Old Testament Scriptures in Greek.  While going through the verses I have been comparing the usage with the Hebrew and Latin.

There is enough to stay busy, however, in just comparing Greek Septuagint manuscripts.  Here are some texts that you can reference in your study in order to check agreement between various codex.

I have been studying through the book of Daniel lately.  Here is a passage from Daniel 9 from the Codex Alexandrinus:

Screen Shot 2015-04-28 at 11.39.05 PM

 

Here is part of the Chapter from the Complutensian Polyglot:

 

Screen Shot 2015-04-29 at 12.21.09 AM

 

Here is part of the Chapter from Charles Van der Pool’s Apostolic Bible Polyglot:

IMG_2495

 

 

 

Comparing Latin Translations: Vetus Latina vs. the Latin Vulgate

I have been having fun lately doing comparative study between ancient Greek, Hebrew and Latin texts.  The Vetus Latina was in use before the Latin Vulgate was made.  The Vetus Latina was translated from the Greek Septuagint while the Vulgate was translated from the Hebrew.  The Vetus Latina was in very heavy use  and was widely quoted.  The Vulgate was not initially well received by many at first when it was introduced in the fourth century.  Over Time the Vulgate had gained popularity.

 

Here is a comparison of Joshua 1:8-9   (Click image to make larger)

Joshua 1 verses 8 and 9

Here is a very interesting book allowing you to compare the Vetus Latina, (Old Latin) with the Latin Vulgate:

https://archive.org/stream/bibliorumsacroru01saba#page/n7/mode/2up

 

Here is a website dedicated to researching Vetus Latina manusripts:

http://www.vetuslatina.org

 

 

The Sincere Milk of the Word

“Wherefore laying aside all malice, and all guile, and hypocrisies, and envies, and all evil speakings, as newborn babes, desire the sincere milk of the word, that ye may grow thereby:  If so be ye have tasted that the Lord is gracious.”  1 Peter 2:1-3 KJV

The Word that I would like to look at today is the word:    

Γάλα   Milk

In the Bible the word γάλα is either translated as milk, which is the primary meaning or is used metaphorically, referring to rudimentary or basic teachings of the Bible, in opposition to στερεὰ τροφή, or solid food, referring to deeper things.

  • The Hebrew equivalent is:
  • The Latin equivalent is:
    • Lac, Which the words Lactose and Lactate are derived.

Here are some English derivatives:

 

 

Old Testament Examples

(Hover Mouse over the verse to display the verse in English.)  (English Scripture references are from KJV.  Greek Scripture references are from ABP text)

 

  • Genesis 18:8: έλαβε δε βούτυρον και γάλα και το μοσχάριον ο εποίησε και παρέθηκεν αυτοίς και έφαγον αυτός δε παρειστήκει αυτοίς υπό το δένδρον

 

  • Genesis 49:12: χαροποιοί οι οφθαλμοί αυτού από οίνου και λευκοί οι οδόντες αυτού η γάλα

 

  • Exodus 3:8: και κατέβην εξελέσθαι αυτούς εκ χειρός των Αιγυπτίων και εξαγαγείν αυτούς εκ της γης εκείνης και εισαγαγείν αυτούς εις γην αγαθήν και πολλήν εις γην ρέουσαν γάλα και μέλι εις τον τόπον των Χαναναίων και Χετταίων και Αμορραίων και Φερεζαίων και Γεργεσαίων και Ευαίων και Ιεβουσαίων

 

  • Exodus 3:17: και είπεν αναβιβάσω υμάς εκ της κακώσεως των Αιγυπτίων εις την γην των Χαναναίων και Χετταίων και Ευαίων και Αμορραίων και Φερεζαίων και Γεργεσαίων και Ιεβουσαίων εις γην ρέουσαν γάλα και μέλι

 

  • Exodus 13:5: και έσται ηνίκα αν εισαγάγη σε κύριος ο θεός σου εις την γην των Χαναναίων και Χετταίων και Αμορραίων και Ευαίων και Ιεβουσαίων και Γεργεσαίων και Φερεζαίων ην ώμοσε τοις πατράσι σου δούναί σοι γην ρέουσαν γάλα και μέλι και ποιήσεις την λατρείαν ταύτην εν τω μηνί τούτω

 

  • Exodus 23:19: τας απαρχάς των πρωτογεννημάτων της γης σου εισοίσεις εις τον οίκον κυρίου του θεού σου ουχ εψήσεις άρνα εν γάλακτι μητρός αυτού 

 

  • Exodus 33:3: και εισάξω σε εις γην ρέουσαν γάλα και μέλι ου γαρ μη συναναβώ μετά σου διά το τον λαόν σκληροτράχηλόν σε είναι ίνα μη εξαναλώσω σε εν τη οδώ

 

  • Exodus 34:26: τα πρωτογεννήματα της γης σου εισοίσεις εις τον οίκον κυρίου του θεού σου ουχ εψήσεις άρνα εν γάλακτι μητρός αυτού

 

  • Leviticus 20:24: και είπα υμίν υμείς κληρονομήσετε την γην αυτών και εγώ δώσω υμίν αυτήν εν κτήσει γην ρέουσαν γάλα και μέλι εγώ κύριος ο θεός υμών ος διώρισα υμάς από πάντων των εθνών

 

  • Numbers 13:27: και διηγήσαντο αυτώ και είπαν ήλθομεν εις την γην εις ην απέστειλας ημάς γην ρέουσαν γάλα και μέλι και ούτος ο καρπός αυτής

 

  • Numbers 14:8: ει αιρετίζει ημάς κύριος εισάξει ημάς εις την γην ταύτην και δώσει αυτήν ημίν γη ήτις εστί ρέουσα γάλα και μέλι

 

  • Numbers 16:13: μη μικρόν τούτο ότι ανήγαγες ημάς εκ γης ρεούσης γάλα και μέλι αποκτείναι ημάς εν τη ερήμω ότι κατάρχεις ημών και άρχων ει

 

  • Numbers 16:14: και εις γην ρέουσαν γάλα και μέλι εισήγαγες ημάς και έδωκας ημίν κλήρον αγρού και αμπελώνας τους οφθαλμούς των ανθρώπων εκείνων εξέκοψας ουκ αναβαίνομεν

 

  • Deuteronomy 6:3: και άκουσον Ισραήλ και φύλαξον ποιείν όπως ευ η σοι και ίνα πληθυνθήτε σφόδρα καθάπερ ελάλησε κύριος ο θεός των πατέρων σου δούναί σοι γην ρέουσαν γάλα και μέλι και ταύτα τα δικαιώματα και τα κρίματα όσα ενετείλατο κύριος τοις υιοίς Ισραήλ εν τη ερήμω εξελθόντων αυτών εκ γης Αιγύπτου

 

  • Deuteronomy 11:9: ίνα μακροημερεύσητε επί της γης ης ώμοσε κύριος τοις πατράσιν υμών δούναι αυτοίς και τω σπέρματι αυτών μετ΄ αυτούς γην ρέουσαν γάλα και μέλι

 

  • Deuteronomy 14:21: παν θνησιμαίον ου φάγεσθε τω παροίκω τω εν ταις πόλεσί σου δοθήσεται και φάγεται η αποδώση τω αλλοτρίω ότι λαός άγιος ει κυρίω τω θεώ σου ουχ εψήσεις άρνα εν γάλακτι μητρός αυτού

 

  • Deuteronomy 26:9: και εισήγαγεν ημάς εις τον τόπον τουτον και έδωκεν ημίν την γην ταύτην γην ρέουσαν γάλα και μέλι

 

  • Deuteronomy 26:15: κάτιδε εκ του οίκου του αγίου σου εκ του ουρανού και ευλόγησον τον λαόν σου τον Ισραήλ και την γην ην έδωκας αυτοίς καθά ώμοσας τοις πατράσιν ημών δούναι ημίν γην ρέουσαν γάλα και μέλι

 

  • Deuteronomy 27:3: και γράψεις επί των λίθων πάντας τους λόγους του νόμου τούτου ως αν διαβήτε τον Ιορδάνην ηνίκα αν εισέλθης εις την γην ην κύριος ο θεός σου δίδωσί σοι γην ρέουσαν γάλα και μέλι ον τρόπον είπε κύριος ο θεός των πατέρων σου σοι

 

  • Deuteronomy 31:20: εισάξω γαρ αυτούς εις την γην την αγαθήν ην ώμοσα τοις πατράσιν αυτών γην ρέουσαν γάλα και μέλι και φάγονται και εμπλησθέντες κορήσουσι και επιστραφήσονται επί θεούς αλλοτρίους και λατρεύσουσιν αυτοίς και παροξυνούσί με και διασκεδάσουσι την διαθήκην μου ην διεθέμην αυτοίς

 

  • Deuteronomy 32:14: βούτυρον βοών και γάλα προβάτων μετά στέατος αρνών και κριών υιών ταύρων και τράγων μετά στέατος νεφρών πυρού και αίμα σταφυλής έπιον οίνον

 

  • Joshua 5:6: διό απερίτμητοι ήσαν οι πλείστοι αυτών των μαχίμων των εξεληλυθότων εκ γης Αιγύπτου οι απειθήσαντες των εντολών κυρίου του θεού οις και διώρισε κύριος αυτοίς μη ιδείν αυτούς την γην ην ώμοσε κύριος τοις πατράσιν ημών δούναι ημίν γην ρέουσαν γάλα και μέλι

 

  • Judges 4:19: και είπε Σισάρα προς αυτήν πότισον δη μοι μικρόν ύδωρ ότι εδίψησα και ήνοιξε τον ασκόν του γάλακτος και επότισεν αυτόν και συνεκάλυψεν το πρόσωπον αυτού

 

  • Judges 5:25: ύδωρ ήτησεν αυτήν και γάλα έδωκεν αυτώ εν λεκάνη ισχυρών προσήγγισε βούτυρον

 

  • I Samuel 7:9: και έλαβε Σαμουήλ άρνα γαλαθηνόν ένα και ανήνεγκεν αυτόν ολοκαύτωσιν τω κυρίω συν παντί τω λαώ και εβόησε Σαμουήλ προς κύριον υπέρ του Ισραήλ και επήκουσεν αυτού ο κύριος 

 

  • I Samuel 17:18: και τας δέκα τρυφαλίδας του γάλακτος ταύτας εισοίσεις τω χιλιάρχω και τους αδελφούς σου επισκέψη εις ειρήνην και όσα αν χρήζωσιν γνώση

 

  • I Samuel 28:24: και τη γυναικί ην μοσχάριον γαλαθινόν εν τη οικία και έσπευσε και έθυσεν αυτήν και έλαβεν άλευρα και εφύρασε και έπεψεν άζυμα

 

  • Job 10:10: η ουχ ώσπερ γάλα με ήμελξας ετύρωσας δε με ίσα τυρώ

 

  • Job 29:6: ότε εχέοντο αι οδοί μου βουτύρω τα δε όρη μου εχέοντο γάλακτι

 

  • Psalms 119:70: ετυρώθη ως γάλα η καρδία αυτών εγώ δε τον νόμον σου εμελέτησα

 

  • Proverbs 30:33: άμελγε γάλα και έσται βούτυρον εάν δε εκπιέζης μυκτήρας εξελεύσεται αίμα εάν δε εξέλκης λόγους εξελεύσονται κρίσεις και μάχαι  

 

  • Song of Solomon 4:11: κηρίον αποστάζουσι χείλη σου νύμφη μέλι και γάλα υπό την γλώσσάν σου και οσμή ιματίων σου ως οσμή Λιβάνου

 

  • Song of Solomon 5:1: καταβήτω αδελφιδός μου εις κήπον αυτού και φαγέτω καρπόν ακροδρύων αυτού εισήλθον εις κήπόν μου αδελφή μου νύμφη ετρύγησα σμύρναν μου μετά αρωμάτων μου έφαγον άρτον μου μετά μέλιτός μου έπιον οίνόν μου μετά γάλακτός μου φάγετε πλήσιοι και πίετε και μεθύσθητε αδελφιδοί

 

  • Song of Solomon 5:12: οφθαλμοί αυτού ως περιστεραί επί πληρώματα υδάτων λελουσμέναι εν γάλακτι καθήμεναι επι πληρώματα υδάτων

 

  • Isaiah 7:22: και έσται από του πλείστον πιείν γάλα βούτυρον και μέλι φάγεται πας ο καταλειφθεις επί της γης

 

  • Isaiah 28:9: τίνι ανηγγείλαμεν κακά και τίνι ανηγγείλαμεν αγγελίαν οι απογεγαλακτισμένοι από γάλακτος και οι απεσπασμένοι από μαστού

 

  • Isaiah 60:16: και θηλάσεις γάλα εθνών και πλούτον βασιλέων φάγεσαι και γνώση ότι εγώ κύριος ο σώζων σε και εξαιρούμενός σε θεός Ιακώβ

 

  • Jeremiah 11:5: όπως στήσω τον όρκον μου ον ώμοσα τοις πατράσιν υμών του δούναι αυτοίς γην ρέουσαν γάλα και μέλι καθώς η ημέρα αύτη και απεκρίθην και είπα γένοιτο κύριε

 

  • Jeremiah 32:22: και έδωκας αυτοίς την γην ταύτην ην ώμοσας τοις πατράσιν αυτών γην ρέουσαν γάλα και μέλι

 

  • Lamentations 4:7: *ΖΑΙΝ* εκαθαριώθησαν Ναζαραίοι αυτής υπέρ χιόνα έλαμψαν υπέρ γάλα επυρώθησαν υπέρ λίθου σαπφείρου το απόσπασμα αυτών

 

  • Ezekiel 20:6: εν εκείνη τη ημέρα αντελαβόμην αυτών τη χειρί μου του εξαγαγείν αυτούς εκ γης Αιγύπτου εις την γην ην ητοίμασα αυτοίς γην ρέουσαν γάλα και μέλι κηρίον εστί παρά πάσαν την γην

 

  • Ezekiel 20:15: και εγώ εξήρα την χείρά μου επ΄ αυτούς εν τη ερήμω το παράπαν του μη εισαγαγείν αυτούς εις την γην ην έδωκα αυτοίς γην ρέουσαν γάλα και μέλι κηρίον εστί παρά πάσαν την γην

 

  • Ezekiel 34:3: ιδού το γάλα κατέσθετε και τα έρια περιβάλλεσθε και το παχύ σφάζετε και τα πρόβατά μου ου βόσκετε

 

  • Joel 3:18: και έσται εν τη ημέρα εκείνη αποσταλάξει τα όρη γλυκασμόν και οι βουνοί ρυήσονται γάλα και πάσαι αι αφέσεις Ιούδα ρυήσονται ύδατα και πηγή εξ οίκου κυρίου εξελεύσεται και ποτιεί τον χειμάρρουν των σχοίνων

 

  • Amos 6:4: οι καθεύδοντες επί κλινών ελεφαντίνων και κατασπαταλώντες επί ταις στρωμναίς αυτών και έσθοντες ερίφους εκ ποιμνίων και μοσχάρια εκ μέσου βουκολίων γαλαθηνά

 

 

New Testament Examples

(Hover Mouse over the verse to display the verse in English.)

 

  • I Corinthians 3:2: γάλα υμάς επότισα και ου βρώμα ούπω γαρ εδύνασθε αλλ΄ ούτε έτι νυν δύνασθε

 

  • I Corinthians 9:7: τις στρατεύεται ιδίοις οψωνίοις ποτέ τις φυτεύει αμπελώνα και εκ του καρπού αυτού ουκ εσθίει η τις ποιμαίνει ποίμνην και εκ του γάλακτος της ποίμνης ουκ εσθίει

 

  • Hebrews 5:12: και γαρ οφείλοντες είναι διδάσκαλοι διά τον χρόνον πάλιν χρείαν έχετε του διδάσκειν υμάς τίνα τα στοιχεία της αρχής των λογίων του θεού και γεγόνατε χρείαν έχοντες γάλακτος και ου στερεάς τροφής

 

  • Hebrews 5:13: πας γαρ ο μετέχων γάλακτος άπειρος λόγου δικαιοσύνης νήπιος γαρ εστι

 

  • I Peter 2:2: ως αρτιγέννητα βρέφη το λογικόν άδολον γάλα επιποθήσατε ίνα εν αυτώ αυξηθήτε

 

 

(English Scripture references are from KJV.  Greek Scripture references are from ABP text)